Staten geven gratis AI als publieke infrastructuur

Stel je voor dat de overheid AI uitdeelt zoals bibliotheekpassen. Dat is het beeld dat ontstaat in Seoul en Riyadh, waar twee totaal verschillende regeringen inzetten op gratis toegang tot kunstmatige intelligentie om digitale vaardigheden, lokale content en commerciële innovatie te stimuleren.

In Zuid-Korea belooft een programma met de naam "AI voor Iedereen" onbeperkte toegang tot premium AI-diensten voor iedere burger. Het idee is ambitieus, maar eenvoudig: AI integreren in alledaagse publieke dienstverlening, van het maken van doktersafspraken en zoeken naar woonruimte tot belastingadvies en gepersonaliseerde leeradviezen voor ouders. Ook kleine bedrijven krijgen praktische tools, zoals geautomatiseerde belastingcontroles en beoordelingen voor de geschiktheid voor overheidssteun.

Drie technologieconsortia gaan de apps leveren, onder leiding van de twee grootste telecomproviders van het land en messaging- en platformgigant Kakao. Seoul heeft elk consortium meer dan 512 NVIDIA B200-chips geleverd en betaalt een deel van de uitrolkosten. In september startte een pilot, gevolgd door een bredere lancering later dit jaar.

Waarom die urgentie? Deels om de afhankelijkheid van buitenlandse AI-ecosystemen te verkleinen. Tientallen miljoenen Zuid-Koreanen gebruiken al AI-diensten: ongeveer 23,45 miljoen maken gebruik van de gratis versie van ChatGPT, circa 8,45 miljoen gebruiken Googles Gemini en ongeveer 2,41 miljoen Claude. Slechts zo'n 1,8 miljoen mensen hebben een betaald abonnement. Nieuwe regels verplichten aanbieders om minimaal 50% van de verwerking via binnenlandse basismodellen te laten verlopen en nog eens 30% via andere Koreaanse bedrijven. Daarmee moet het aandeel van lokale oplossingen oplopen tot 80%. De overheid heeft bovendien ongeveer $7,2 miljard uitgetrokken voor AI in 2026, drie keer zoveel als vorig jaar. Dat sluit aan bij grootschalige initiatieven elders, zoals het plan van $232 miljard van de EU en het project van $1,25 miljard van India.

Aan de andere kant van het Arabisch Schiereiland heeft Adobe een opvallende deal gesloten met het Saudische ministerie van Communicatie en IT en het lokale bedrijf Humain. Meer dan 27 miljoen in aanmerking komende inwoners krijgen daarmee 12 maanden gratis toegang tot Adobe AI-tools. De toezegging vertegenwoordigt een waarde van meer dan $4 miljard. Gebruikers krijgen standaard toegang tot Adobe Firefly en premiumfuncties van Adobe Express, waaronder een nieuw beeldgeneratiemodel dat is afgestemd op Arabischtalige prompts en culturele nuances en gezamenlijk is ontwikkeld door Adobe en Humain. De uitrol begint naar verwachting nog voor het einde van 2026.

Beide regeringen bouwen in feite aan ecosystemen: gratis AI-toegang als publieke infrastructuur om lokaal talent, content en handel te laten groeien, terwijl ze tegelijk minder afhankelijk willen worden van dominante buitenlandse platforms.

Deze stappen roepen bekende vragen op. Zetten gratis abonnementen nieuwsgierigheid om in duurzame lokale producten? Kunnen overheden openheid in balans brengen met veiligheid, moderatie en privacy? De experimenten in Seoul en Riyadh zullen nauwlettend worden gevolgd, niet alleen vanwege de technologie, maar ook vanwege de sociale en economische dynamiek die ontstaat wanneer miljoenen mensen plotseling gemakkelijk toegang krijgen tot generatieve tools.

Hoe dan ook is de boodschap duidelijk: toegang doet ertoe. Geef mensen de juiste tools en ze ontwikkelen nieuwe gewoonten — en bouwen soms complete industrieën rond die hulpmiddelen.