Californië-wet faalt na felle lobby door Apple en Google

Het gevecht duurde nauwelijks een maand. Dat was genoeg.

Een voorstel in Californië om de greep van Apple en Google op het vinden van mobiele apps te versoepelen, stortte in na een agressieve lobbycampagne. Dat onderstreepte hoe snel de grootste platforms uit Silicon Valley kunnen reageren wanneer wetgevers de regels van hun digitale marktplaatsen bedreigen.

Het wetsvoorstel, gesteund door de Californische staats senator Scott Wiener, richtte zich op een bekende klacht van appontwikkelaars: wanneer gebruikers zoeken of bladeren in de App Store of Google Play, kunnen platformeigenaren hun eigen apps en diensten beter zichtbaar maken. De voorgestelde maatregel, bekend als de Based Act, probeerde dat soort zelfvoorkeur te stoppen en kleinere concurrenten een eerlijkere kans te geven om gevonden te worden.

Op papier had het wetsvoorstel een logische achterban. Startup-accelerator Y Combinator steunde het initiatief samen met kleinere techbedrijven en consumentenorganisaties. Hun argument was eenvoudig: als Apple en Google de schappen controleren, mogen zij niet ook stilletjes de beste plekken voor zichzelf herschikken.

Toen de lobbymachine aansloeg

De tegenstand kwam snel. Volgens Bloomberg gaf de Chamber of Progress, een techindustriecoalitie gefinancierd door Apple, Google en andere grote bedrijven, een verklaring tegen het wetsvoorstel uit terwijl Wiener het nog aan het voorstellen was op 18 maart. Dat bepaalde de toon voor wat volgde.

Lobbyisten zorgden voor oproepen van kiezers naar de kantoren van wetgevers. Advertenties waarschuwden dat het wetsvoorstel zoekresultaten minder bruikbaar, leveringen trager en smartphones minder veilig zou kunnen maken. Belangenorganisaties stonden opgesteld tegen het voorstel, waaronder de California Chamber of Commerce en meerdere technologiebrancheverenigingen.

Wiener omschreef de campagne als een 'tijgolf van lobbywerk' en beschuldigde tegenstanders ervan het Capitool te overspoelen met misinformatie. Voorstanders van het wetsvoorstel probeerden de berichten te weerleggen, maar zij waren kansloos tegen een coalitie met diepe zakken, gevestigde relaties en een heel duidelijk doel: het wetsvoorstel doden voordat het momentum kreeg.

Apple stuurde ook hogere functionarissen de strijd in. Tim Powderly, senior director government affairs bij het bedrijf, schreef aan wetgevers in Californië en vergeleek het voorstel met de Digital Markets Act in Europa. Zijn waarschuwing zal vertrouwd klinken voor wie Big Tech de afgelopen jaren op regelgeving heeft zien reageren: naleving zou tijd en middelen wegnemen van het ontwikkelen van nieuwe producten.

Dat argument sloeg aan. Nadat het de vorige week één commissie had gepasseerd, faalde het wetsvoorstel op 20 april in een technologiebeleidcommissie die zich op privacy richtte.

Het geld achter de boodschap

Voor Apple en Google stonden er meer op het spel dan één Californië-wet. Elke regel die beperkt hoe zij hun eigen diensten in app stores presenteren, kan doorwerken op zoekfuncties, abonnementen, betalingen, kaarten, berichten en andere kernonderdelen van het mobiele ecosysteem. Een overwinning voor wetgevers in Sacramento had vergelijkbare pogingen elders kunnen aanmoedigen.

Ben Golombek van de California Chamber of Commerce noemde de nederlaag van het wetsvoorstel een 'echte teamprestatie' en bedankte de wetgevers die tegen stemden. Hij waarschuwde bondgenoten ook om alert te blijven, noemde Wiener meedogenloos en suggereerde dat het voorstel in een andere vorm zou kunnen terugkeren.

Wiener gaf alle aanwijzingen dat de kwestie niet voorbij is. Zijn boodschap was kort: blijf op de hoogte.

Niets hiervan gebeurde in een vacuüm. Apple is uitgegroeid tot een grote politieke geldspeler nu antitrustonderzoeken, appstore-regels en platformregulering verschuiven van specialistische beleidskringen naar de reguliere politiek. In de Verenigde Staten besteedde Apple naar verluidt ongeveer €8,8 miljoen aan lobbyen in 2025, een bedrijfsrecord en zo'n 27,9% meer dan het jaar ervoor.

Hetzelfde patroon is zichtbaar in Europa. Apple besteedde €7 miljoen aan lobbyen bij EU-instellingen over een periode van één jaar, gelijk aan het gerapporteerde EU-lobbybudget van Microsoft en Amazon. Meta gaf meer uit, namelijk €10 miljoen.

Dit is niet de eerste keer dat Apple en andere techgiganten druk uitoefenden op wetgevers wanneer appstore-regels of platformaansprakelijkheid ter sprake waren. In 2024 zetten lobbyisten officials onder druk over een wetsvoorstel voor online veiligheid van kinderen, met soortgelijke tactieken: aanhoudende benadering, intense boodschappen en de dreiging van mogelijke juridische procedures als bepaalde App Store-gerelateerde bepalingen zouden blijven bestaan.

De episode in Californië laat zien hoe moeilijk het blijft om de bedrijven te reguleren die zich tussen ontwikkelaars en miljarden gebruikers bevinden. Hervorming van appstores kan politiek populair zijn in theorie, vooral onder startups en consumentenorganisaties. Maar zodra de advertenties beginnen te lopen, de oproepen binnenkomen en branchegroepen de gangen vullen, botst theorie met de machine van invloed.