Waarom Steam blijft domineren: gemak, gemeenschap en verkoop

Open bijna elke gaming-pc en daar is het: het blauwe Steam-pictogram, op het bureaublad alsof het de boel bezit. In zekere zin doet het dat ook. Wat begon als nog een launcher is uitgegroeid tot de standaardwinkel voor pc-gaming, de plek die spelers instinctief openen, zelfs wanneer alternatieven met kortingen zwaaien.

Dat zou normaal gesproken als een probleem klinken. Een bedrijf met zoveel controle over distributie roept meestal verontwaardiging op. Maar Steam heeft iets ongewoons bereikt. Het is zo nuttig, zo vertrouwd en zo diep verweven met pc-gaminggewoonten dat veel spelers zijn dominantie nauwelijks in twijfel trekken.

Het monopolie dat niemand schijnbaar wil bestrijden

Volgens de meeste schattingen beheerst Steam ongeveer 70 tot 80 procent van de digitale distributiemarkt voor pc. Dat is geen comfortabele voorsprong. Het is bijna totale marktmacht. Het platform hanteert ook de bekende 30 procent inkomstenafdracht, met lagere tarieven bij hogere verkoopvolumes, een model dat ontwikkelaars al jaren bekritiseert.

In een eerdere GDC-enquête zei slechts 6 procent van de ontwikkelaars dat Steam zijn 30 procent vergoeding verdiende. Dat is geen flatterend getal. Het lijkt precies op het soort opzet dat in bijna elke andere industrie een grote terugslag zou veroorzaken. Toch is de reactie in pc-gaming veel complexer.

Op papier lijkt Steam op een monopolie, maar in de praktijk gedraagt het zich als het platform dat de meeste spelers vertrouwen om de klus te klaren.

Epic Games Store betrad de markt met een veel lagere afdracht van 12 procent en een constante reeks gratis games, inclusief grote releases. Microsoft verlaagde ook zijn Windows Store-tarief naar 12 procent in 2021. Op papier zouden die stappen de balans moeten verschuiven. Voeg integratie van de Xbox-app, Game Pass-abonnementen en uitgever-launchers van onder andere Ubisoft en Electronic Arts toe, en de markt begint er druk uit te zien.

En toch is het gedrag van spelers nauwelijks veranderd. Mensen claimen gratis games op Epic. Ze installeren andere launchers wanneer een titel hen daartoe dwingt. Ze gebruiken Game Pass voor een specifieke release en gaan weer verder. Maar wanneer het tijd is om games te kopen, een bibliotheek op te bouwen en zich in een routine te nestelen, blijft Steam de standaardkeuze.

Dat is het deel dat rivalen nog niet hebben opgelost.

Steam heeft natuurlijk ook zijn zware momenten gekend. Voor 2015 was het ontbreken van een terugbetalingssysteem een echte pijnpunt, totdat Valve het nu-standaard tweeuurs terugbetalingsbeleid invoerde. Het experiment met betaalde mods voor The Elder Scrolls V: Skyrim veroorzaakte een onmiddellijke terugslag en werd snel teruggedraaid. Ontwikkelaars blijven morren over vindbaarheid, zichtbaarheid en de 30 procent afdracht.

Maar het patroon is altijd hetzelfde. Er laait een controverse op, Valve reageert en de storm legt zich. Er volgt geen massale exodus. Spelers klagen, en blijven dan. Die cyclus herhaalt zich zo vaak dat het een deel van Steams identiteit is geworden.

Waarom spelers steeds terugkeren

Het eenvoudigste antwoord is ook het sterkste: Steam werkt.

Niet alleen als winkel, maar als compleet pc-gaming-ecosysteem. Downloads zijn snel. Updates zijn betrouwbaar. Storingen zijn zeldzaam. De client is niet de lichtste app op je computer, maar hij is stabiel en voorspelbaar, wat meer waard is dan veel concurrerende launchers die nog steeds worstelen met basisbruikbaarheid.

Dan is er het functiepakket, en daar loopt Steam stilletjes weg van de concurrentie. Cloudopslag is al jaren standaard. Achievements zijn diep geïntegreerd. De Steam Workshop maakte modden van een technische hoofdpijn iets dat zelfs casual spelers met een paar klikken kunnen gebruiken.

Remote Play laat gebruikers games streamen naar andere apparaten of samen met vrienden spelen zonder dat iedereen dezelfde titel hoeft te bezitten. Controllerondersteuning is flexibel en verrassend uitgebreid, waardoor spelers de soort invoeraanpassing krijgen die veel platforms nauwelijks proberen.

Na verloop van tijd voelen die functies niet meer optioneel. Ze worden deel van de basisverwachting.

Steam Chat krijgt ook nieuwe aandacht als alternatief voor Discord, vooral nu Discords verificatie-eisen voor sommige gebruikers indringender zijn geworden. Dat is nog zo'n plek waar concurrenten moeite hebben. De Epic Games Store biedt misschien betere voorwaarden voor ontwikkelaars, maar mist nog steeds de ecosysteemdiepte die Steam compleet laat aanvoelen. De Xbox-app is uitstekend voor abonnementen, maar geeft niet hetzelfde gevoel van eigenaarschap of blijvende waarde.

Andere launchers voelen aan als hulpmiddelen. Steam voelt als een thuis.

Kortingen zijn ook van belang, en Steam heeft het kortingsseizoen tot een evenement gemaakt. De Summer Sale en Winter Sale zijn meer dan winkelpromoties. Het zijn gamingrituelen. Spelers wachten erop. Ze plannen eromheen. Ze behandelen ze met de soort verwachting die gewoonlijk voorbehouden is aan grote feestdagen.

Dieptekortingen, verlanglijstwaarschuwingen en de oude cultuur van flashdeals hebben spelers getraind om Steam met waarde te associëren. Voor velen voelt het bijna verkeerd om een game voor de volle prijs te kopen als er waarschijnlijk binnenkort een uitverkoop komt. Die gewoonte is jarenlang versterkt.

De communitylaag van het platform is net zo krachtig. Steam-recensies beïnvloeden rechtstreeks aankoopbeslissingen. Gebruikerstags, gidsen, forums en discussiegroepen maken van elke gampagina iets levends, niet alleen een statische vermelding. Spelers helpen andere spelers en die sociale lus versterkt het hele platform.

Dan is er bibliotheek-lock-in, wat harder klinkt dan het is. Veel gebruikers hebben jaren besteed aan het opbouwen van enorme Steam-bibliotheken. Weggaan is technisch niet moeilijk, maar het voelt rommelig en onhandig. Alles staat er al, netjes georganiseerd, bijgewerkt en klaar voor gebruik. Waarom opnieuw beginnen?

Dat gemak is moeilijk op te geven.

De Steam Deck heeft de greep alleen maar aangescherpt. Door de Steam-bibliotheek draagbaar te maken, heeft Valve het ecosysteem verder gebracht dan alleen de desktop. Proton-compatibiliteit heeft het makkelijker gemaakt om veel games op verschillende systemen te draaien, wat een extra laag flexibiliteit toevoegt. Voor veel spelers is Steam niet langer alleen de plek waar hun pc-games wonen. Het is waar hun games wonen, punt.

Het helpt ook dat Valve geen typische beursgenoteerde onderneming is die kwartaalcijfers najagt. Als privébedrijf heeft het meer ruimte om te experimenteren, fouten op te vangen en de agressieve monetisatie te vermijden die gebruikers snel vervreemdt.

En dan is er Gabe Newell. Weinig leidinggevenden in tech of gaming genieten van die mate van goodwill. Hij wordt algemeen gezien als benaderbaar, praktisch en ongewoon nuchter voor iemand die een platform van deze omvang leidt. Die perceptie doet er meer toe dan bedrijven graag toegeven.

De vergelijking met Nintendo is veelzeggend. Nintendo wordt aanbeden om zijn games en vaak bekritiseerd om prijzen, online diensten en hardwarekeuzes. Spelers tolereren de wrijving omdat de kernervaring het waard is. Steam staat aan de andere kant van dat emotionele spectrum. Het wordt niet op dezelfde nostalgische manier geliefd, maar het verdient vertrouwen door zich niet in de weg te zetten.

Het vermijdt wrijving. Het levert waarde. Het maakt het leven makkelijker.

Dat is de echte reden dat Steam kritiek overleeft: het gedraagt zich minder als een poortwachter en meer als het pad van de minste weerstand.

Voor gamers is dat voldoende. Het is snel, vertrouwd, vol functies en meestal de beste plek om een aanbieding te vinden. Voor ontwikkelaars is het plaatje complexer. In een Atomik Research-enquête zag meer dan 50 procent van de ontwikkelaars Steam naar verluidt als een monopolie. Die splitsing verklaart de paradox op een eenvoudige manier. Steam kan vanaf de ene kant frustrerend aanvoelen en vanaf de andere kant onmisbaar.

Beide reacties zijn logisch.

Steam heeft alle kenmerken van een monopolie, althans op papier. Maar voor de meeste spelers voelt het niet als een monopolie op de manier die telt. Valve heeft niet gewonnen door gebruikers op te sluiten. Het won door het alternatief minder compleet te laten lijken. Dat is misschien het meest indrukwekkende van alles.