Sam Altman: invloed, vertrouwen en controverse wereldwijd

Voor een man die een van de machtigste bedrijven in kunstmatige intelligentie opbouwt, heeft Sam Altman altijd een bijzondere fascinatie gewekt. Bewondering, achterdocht, zelfs angst. De nieuwste vonk komt uit een uitgebreide New Yorker-publicatie die de OpenAI-topman afbeeldt als een meester in overtuiging die precies weet hoe hij sceptici voor zich kan winnen, om hen daarna te laten afvragen wat, als er al iets is, ze werkelijk kunnen vertrouwen.

Volgens het stuk omschrijven meerdere insiders uit de techwereld Altman als iemand die geobsedeerd is door geliefd willen worden, maar tegelijk gemakzuchtig de dingen zegt die op dat moment nodig zijn om mensen op één lijn met hem te houden. Een voormalig bestuurslid van OpenAI ging nog veel verder en noemde hem een “sociopaat”, waarbij werd betoogd dat hij bijna verontrustend afstandelijk kan zijn ten opzichte van de gevolgen van het verdraaien van de waarheid.

Een geraffineerde pitch en een verschuivende grens

Het New Yorker-reportage suggereert dat Altmans grootste kracht niet technische genialiteit is, maar zijn emotionele afstemming. Volgens het stuk heeft hij een ongekende vaardigheid om de stemming in een ruimte aan te voelen, de prioriteiten van ingenieurs, investeerders en toezichthouders te spiegelen en zichzelf voor te doen als de persoon die het meest geneigd is hun zorgen te behartigen.

Critici zeggen dat die vaardigheid ook een valkuil kan worden. In het artikel wordt Altman neergezet als iemand die AI-veiligheid gebruikt als een instrument om te overtuigen: bezorgde insiders geruststellen wanneer dat nodig is en vervolgens een andere koers varen zodra de druk afneemt. De aantijging is niet slechts dat hij ambitieus is. Het is dat zijn ambities verpakt zijn in beloften die mogelijk niet lang standhouden.

De overleden programmeur en internetactivist Aaron Swartz, die Altman tijdens de vroege Y Combinator-jaren had ontmoet, waarschuwde vrienden dat hij niet te vertrouwen was, zo meldt het stuk. “Hij zou alles doen,” zei Swartz volgens de beschrijving. Die opmerking werpt juist vanwege Swartz' invloed op de techcultuur en de morele ernst waarmee zijn woorden nu worden herinnerd een extra schaduw.

Het artikel haalt ook een zeer ernstige beschuldiging van Altmans zus opnieuw aan. Zij heeft een civiele zaak aangespannen en beweert jarenlange seksuele mishandeling vanaf haar vroege jeugd. Altman heeft, samen met zijn moeder en broers, de beschuldigingen ontkend. De aantijgingen blijven onderdeel van het bredere publieke debat rond een figuur wiens invloed inmiddels ver buiten Silicon Valley reikt.

Dan is er de zakelijke kant, waar het portret nog scherper wordt. Verschillende mensen die in The New Yorker worden geciteerd, omschrijven Altman minder als een bouwer in technische zin en meer als een volmaakt onderhandelaar, iemand die investeerders, topbestuurders en collega’s kan overtuigen dat hun waarden de zijne zijn.

“Jedi mindtricks,” noemde een tech-bestuurder het. De uitdrukking klinkt kleurrijk, maar de betekenis is duidelijk. Mensen verlaten gesprekken overtuigd, soms zelfs opgeladen, om later te ontdekken dat de grond onder hen mogelijk is verschoven.

Een van de duidelijkste voorbeelden in het rapport betreft Dario Amodei, CEO van Anthropic en voormalig OpenAI-bestuurder die uiteindelijk vertrok om een concurrent op te richten die zich op AI-veiligheid richt. Volgens aantekeningen die The New Yorker heeft ingezien, drong Amodei tijdens de onderhandelingen over een belangrijke Microsoft-investering in 2019 aan op een lijst met veiligheidsvoorwaarden. Altman stemde toe, althans op papier. Maar toen de deal bijna rond was, ontdekte Amodei dat een nieuwe bepaling stiekem de belangrijkste voorwaarde op zijn lijst ondermijnde. Toen hij Altman daarop aansprak, zou de OpenAI-topman de clausule volgens het verslag zelfs ontkend hebben, ondanks dat Amodei die voorlas.

Microsoft-ceo Satya Nadella verschijnt in het stuk als een andere bestuurder die in Altmans kielzog is geraakt. Mensen binnen Microsoft zouden zeggen dat de relatie is verstoord door herhaalde geschillen over afspraken en verwachtingen. Een bestuurder zei dat Altman “overdreven weergaf, vervormde, opnieuw onderhandelde, zich terugtrok uit overeenkomsten,” een reeks beschuldigingen die niet op een enkele misstap wijzen maar op een patroon.

Dit jaar bracht opnieuw een kookpunt. Op dezelfde dag dat OpenAI Microsoft bevestigde als exclusieve leverancier voor zijn geheugenloze AI-modellen, kondigde het ook een aparte deal van 50 miljard dollar met Amazon aan, gekoppeld aan het Frontier-platform voor AI-agenten. Microsoft gaf volgens het verslag aan bereid te zijn deze stap juridisch aan te vechten indien nodig. In een sector die al gekenmerkt wordt door felle concurrentie, is dat het soort spanning dat allianties snel kan hertekenen.

Niet iedereen in het artikel ziet Altman als een groot schurk die in de schaduw samenzint. Sue Yoon, een voormalig OpenAI-bestuurslid, gaf een andere interpretatie. Voor haar was hij niet zozeer een Machiavelliaans brein als wel iemand die gevangen zit in zijn eigen momentum, die zelfs zijn laatste pitch gelooft wanneer die niet langer overeenkomt met de realiteit.

“Hij is te verstrikt in zijn eigen zelfvertrouwen,” zei Yoon. “Dus doet hij dingen die, als je in de echte wereld leeft, geen zin hebben. Maar hij leeft niet in de echte wereld.”

Dat is misschien wel de meest veelzeggende zin van allemaal. Want in de AI-race kan geloof een betaalmiddel zijn, kan overtuigingskracht macht zijn en kan zelfvertrouwen miljarden bewegen. Maar wanneer de beloften beginnen te wankelen, merken de mensen aan tafel dat gewoonlijk op. En zodra dat gebeurt, is vertrouwen het eerste dat barst.