Kritieke bedreigingen voor de menselijke gezondheid tot 2100

Volgens een nieuwe beoordeling van een door The Lancet bijeengeroepen commissie kunnen een nucleaire oorlog en kwaadwillig gebruik van kunstmatige intelligentie in de komende 75 jaar een plausibel scenario voor menselijke uitsterving tegen 2100 vormen. De commissie identificeerde 17 grote bedreigingen voor de menselijke gezondheid en stelde dat er voor elk daarvan mogelijke tegenmaatregelen bestaan.

Het rapport plaatst deze twee risico's in een breder overzicht van gevaren. Daarbij wordt benadrukt hoe sterk de problemen met elkaar samenhangen en dat beslissingen van huidige leiders bepalend zijn voor de gezondheid en het welzijn van toekomstige generaties.

Hoe de bedreigingen zijn gerangschikt

Onderzoekers rangschikten de bedreigingen op basis van het geschatte aantal gezonde levensjaren dat verloren kan gaan door ziekte, invaliditeit of voortijdig overlijden. Daarbij gebruikten zij voor invaliditeit gecorrigeerde levensjaren, bekend als DALY's. De berekeningen zijn gebaseerd op huidige trends en houden rekening met zowel optimistische als pessimistische scenario's.

Volgens de commissie kan een nucleair conflict voldoende deeltjes in de hogere atmosfeer brengen om zonlicht te blokkeren en grootschalige hongersnood te veroorzaken. Ook waarschuwt zij dat kwaadwillige toepassingen van AI kunnen bestaan uit pogingen biologische wapens te ontwerpen. Deskundigen die bij de beoordeling betrokken waren, schatten de kans op deze uitstervingsscenario's laag in, maar niet op nul.

Naast deze twee risico's noemt de commissie nog 15 andere bedreigingen die samen meer dan een miljard gezonde levensjaren kunnen kosten. Het gaat onder meer om luchtvervuiling, antimicrobiële resistentie, ondervoeding bij kinderen, de klimaatcrisis, conventionele gewapende conflicten, minder buitenlandse hulp, overmatig alcoholgebruik, hoge bloeddruk, inkomensongelijkheid, lage opleidingsniveaus, natuurlijke pandemieën, obesitas, psychische problemen, roken en ongezond ouder worden.

Om op de lijst te komen, moest een bedreiging het potentieel hebben om de menselijke gezondheid op grote schaal te schaden en moesten er plausibele maatregelen zijn om die aan te pakken. Het rapport benadrukt dat de belangrijkste bedreigingen per regio verschillen. In gebieden met hoge inkomens vormen niet-overdraagbare aandoeningen, zoals obesitas en psychische stoornissen, een groter deel van de ziektelast. In gebieden met lage inkomens spelen factoren als lage onderwijsniveaus een grotere rol.

De commissie schat dat een instorting of sterke vermindering van internationale hulp voor de gezondheidszorg tegen 2100 kan leiden tot maximaal 1,5 miljard verloren gezonde levensjaren. Bijna 70 procent van die last komt dan terecht in sub-Sahara-Afrika, een regio die ook kampt met ondervoeding bij kinderen.