Franse rechter blokkeert socialemediaverbod voor kinderen

Een wet die bedoeld was om kinderen te beschermen tegen eindeloze feeds is plotseling tegengehouden door het hoogste gerechtshof van Frankrijk. Kort, beslist. De Grondwettelijke Raad zei dat het voorstel van de regering botste met de vrijheden van meningsuiting en communicatie en daarom niet kon blijven staan.

Het wetsvoorstel had al beide kamers van het parlement doorstaan. Het werd eerst in januari aangenomen door de Nationale Vergadering met 130 stemmen voor en 21 tegen, en keerde in juli terug met een ruimere stemming van 279 tegen 81. President Macron presenteerde de maatregel als een tegenreactie op de invloed van grote techbedrijven, in de hoop die voor het nieuwe schooljaar in september in te voeren.

Een politieke gok ontmoet juridische realiteit

Op tafel lag een onomwonden set regels: onder 15-jarigen blokkeren op platforms als Facebook en X en smartphones overal op scholen verbieden. De tekst maakte praktische uitzonderingen voor online encyclopedieën en onderzoekstools zoals Wikipedia en GitHub. Praktisch, maar onvoldoende voor de Raad.

Waarom struikelde het wetsvoorstel? De Raad oordeelde dat delen ervan onverenigbaar waren met constitutionele waarborgen. Wetten die de manier waarop mensen communiceren opnieuw vormgeven moeten voldoen aan de grondwet. Die toets haalde een maatregel onderuit die politiek momentum had maar juridisch kwetsbaar was.

Macron zegt dat hij het opnieuw zal proberen. Hij is van plan de tekst te herschrijven en hoopt die voor volgend voorjaar opnieuw in te dienen, met de ambitie er een van de kenmerkende prestaties van zijn ambtstermijn van te maken. Maar het herwerken van de wet betekent het aangaan van dezelfde lastige afwegingen: kinderbescherming versus burgerlijke vrijheden, handhaafbaarheid versus te ver gaande bevoegdheden.

In heel Europa is dit geen geïsoleerd debat. Parlementen in het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen wegen vergelijkbare voorstellen. Griekenland en Spanje willen gerelateerde regels tegen 2027 invoeren. Australië probeerde iets soortgelijks eind vorig jaar, maar recente cijfers tonen dat ongeveer 85 procent van de onder-16-jarigen daar nog steeds via VPN's toegang tot accounts krijgt. De kloof tussen een wet op papier en een realiteit gevormd door technisch onderlegde tieners blijft groot.

Dus wat nu? Beleidsmakers moeten een smalle weg bewandelen. Effectieve leeftijdsverificatie is technisch lastig. Ouderlijk toezicht helpt, maar is te omzeilen. Vertrouwen op handhaving door platforms geeft macht aan de techbedrijven waarvan het verdienmodel juist deel van het probleem is. Moeilijke vragen. Geen makkelijke antwoorden.

De uitspraak van de rechtbank benadrukt een eenvoudige waarheid: kinderen online beschermen vereist maatregelen die de grondrechten respecteren en daadwerkelijk afdwingbaar zijn.